Tôm, Cá, Cà Phê Việt Nam Đang Bùng Nổ Tại Trung Quốc và Nhật Bản — Nhưng Ai Đang Nói Chuyện Với Người Mua?

ezgogo.app — 25 tháng 3 năm 2026

Mục lục

• 1. Những con số kỷ lục của nông lâm thủy sản Việt Nam

• 2. Trung Quốc: Tôm và mực tăng 43% — nhưng ai đang chốt đơn?

• 3. Nhật Bản: Tiêu chuẩn JAS, HACCP và bài toán giao tiếp chuyên ngành

• 4. Cà phê tăng 61% — và cuộc đua chiếm thị phần tại châu Á

• 5. Khoảng trống không ai điền: Người hiểu sản phẩm lẫn ngôn ngữ

• Nguồn

1. Những con số kỷ lục của nông lâm thủy sản Việt Nam

Trong 8 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt 7,2 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ. Cả năm 2025, ngành thủy sản lập kỷ lục 11,3 tỷ USD, tăng trưởng mạnh nhất trong lịch sử. Cà phê đạt 6,5 tỷ USD, tăng 61,1%. Rau quả đạt 4,8 tỷ USD, tăng 2%. Hạt điều đạt 3,3 tỷ USD, tăng 17,9%. Ngành nông nghiệp đặt mục tiêu xuất khẩu từ 64–65 tỷ USD cho năm 2025 và đang trên đà vượt mục tiêu.

Điểm đến số một trong bức tranh bùng nổ này? Trung Quốc và Nhật Bản — hai thị trường mà rào cản không phải thuế quan mà là ngôn ngữ, tiêu chuẩn kỹ thuật và văn hóa giao dịch.

2. Trung Quốc: Tôm và mực tăng 43% — nhưng ai đang chốt đơn?

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam vào thị trường Trung Quốc đạt hơn 1,3 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2025, tăng gần 43% so với cùng kỳ năm 2024. Thị trường tỷ dân đang đẩy mạnh nhập khẩu trở lại, đặc biệt với tôm và mực — hai mặt hàng Việt Nam có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Tuy nhiên, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đi theo hai con đường rất khác nhau về hiệu quả. Con đường thứ nhất là tiểu ngạch — rủi ro cao, thiếu minh bạch, phụ thuộc vào thương lái trung gian. Con đường thứ hai là xuất khẩu chính ngạch trực tiếp đến nhà phân phối, chuỗi siêu thị hay nhà nhập khẩu Trung Quốc — đây là hướng Bộ Công Thương đang ưu tiên và là con đường đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải giao tiếp trực tiếp với người mua Trung Quốc, bằng tiếng Trung, về chất lượng sản phẩm, quy trình kiểm dịch, điều khoản hợp đồng và logistics.

3. Nhật Bản: Tiêu chuẩn JAS, HACCP và bài toán giao tiếp chuyên ngành

Nhật Bản là thị trường xuất khẩu thủy sản và nông sản truyền thống của Việt Nam với hơn 1,4 tỷ USD thủy sản mỗi năm. Nhưng đây cũng là thị trường đòi hỏi cao bậc nhất thế giới. Hàng hóa muốn vào Nhật phải đáp ứng tiêu chuẩn HACCP (kiểm soát mối nguy trong chế biến thực phẩm), JAS (Tiêu chuẩn nông nghiệp Nhật Bản), và vượt qua các quy định nghiêm ngặt về dư lượng kháng sinh, kiểm dịch động thực vật.

Tất cả những tiêu chuẩn trên đều được soạn thảo bằng tiếng Nhật. Hồ sơ kỹ thuật, chứng nhận chất lượng, kết quả kiểm nghiệm — toàn bộ tài liệu giao dịch đều dùng tiếng Nhật. Khi một lô hàng bị yêu cầu bổ sung giấy tờ hay bị kiểm tra thêm tại cửa khẩu, doanh nghiệp Việt cần người có thể đọc hiểu yêu cầu kỹ thuật đặc thù của ngành thực phẩm bằng tiếng Nhật và phản hồi chính xác — không phải tiếng Anh, không phải ngôn ngữ ngoại giao chung chung. Một lần hiểu sai yêu cầu kiểm dịch có thể dẫn đến cả container hàng bị trả về.

4. Cà phê tăng 61% — và cuộc đua chiếm thị phần tại châu Á

Cà phê Việt Nam đang trải qua giai đoạn bùng nổ xuất khẩu chưa từng có: 6,5 tỷ USD trong 8 tháng đầu 2025, tăng 61,1%. Thị trường Nhật Bản là một trong những đích đến tăng trưởng nhanh nhất. Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong 4 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu sang Nhật Bản tăng 12%. Tại Trung Quốc, cà phê Việt đang cạnh tranh trực tiếp với Ethiopia, Brazil và Indonesia trên các nền tảng thương mại điện tử như JD.com, Tmall, Douyin Shop — nơi toàn bộ mô tả sản phẩm, phản hồi khách hàng và chiến dịch marketing phải bằng tiếng Trung.

Các doanh nghiệp cà phê Việt đang phải đối mặt với một thực tế: có sản phẩm tốt, có giá cạnh tranh, nhưng thiếu người có thể nói chuyện đúng cách với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và người tiêu dùng Nhật Bản hoặc Trung Quốc ngay tại thị trường của họ.

5. Khoảng trống không ai điền: Người hiểu sản phẩm lẫn ngôn ngữ

Rào cản của ngành nông lâm thủy sản xuất khẩu hiện nay không chỉ là kỹ thuật — chứng nhận, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc. Tất cả những thứ đó có thể học và áp dụng. Rào cản khó vượt hơn là con người: ai sẽ đồng hành với doanh nhân Việt khi họ gặp nhà nhập khẩu tôm tại Quảng Châu, khi họ thương lượng lại điều khoản với nhà phân phối cà phê tại Tokyo, khi họ cần giải thích với kiểm định viên Nhật tại sao quy trình HACCP của họ đáp ứng tiêu chuẩn JAS?

Nhu cầu đó rất cụ thể: không phải phiên dịch viên hội nghị, không phải dịch văn bản tổng quát, mà là người Việt am hiểu ngôn ngữ và thị trường địa phương, có thể đồng hành tại hội chợ thủy sản, tại buổi kiểm tra nhà máy, tại cuộc đàm phán trực tiếp với nhà mua hàng. Đây chính là mô hình mà ezgogo.app đang xây dựng — kết nối doanh nghiệp Việt Nam với người Việt đang sinh sống tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, những người hiểu cả hai phía của cuộc giao dịch.

Với xuất khẩu nông lâm thủy sản mục tiêu 64–65 tỷ USD năm 2025 và áp lực duy trì tăng trưởng trong bối cảnh rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt, cầu nối ngôn ngữ không còn là chi phí tuỳ chọn — nó là điều kiện tồn tại trên các thị trường châu Á khó tính nhất thế giới.

Nguồn

• Báo Nhân Dân — Đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường thủy sản, 16/9/2025 (Xuất khẩu thủy sản vào Trung Quốc tăng 43%, đạt 1,3 tỷ USD trong 7 tháng)

• Tổng cục Thống kê — Tình hình xuất nhập khẩu Việt Nam 8 tháng năm 2025 (Thủy sản 7,2 tỷ; cà phê 6,5 tỷ; rau quả 4,8 tỷ)

• Mekong ASEAN — Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản lớn nhất năm 2025 (Kỷ lục 11,3 tỷ USD)

• Tạp chí Thủy sản Việt Nam — Rào cản kỹ thuật siết chặt, thủy sản Việt Nam làm gì để giữ vững vị thế?, 27/6/2025

• Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng An Giang — Một số đặc điểm thị trường Nhật Bản (Tiêu chuẩn JAS, HACCP, kiểm dịch)

• Bộ Công Thương — Thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (Xuất khẩu 4 tháng 2025 tăng 12%)